Boşanmada velayet tayini, çocuğun üstün yararı, idrak çağındaki çocuğun dinlenmesi ve velayetin değiştirilmesi davaları.
Velayet Davalarında Temel İlke: "Çocuğun Üstün Yararı"
Velayet, ergin olmayan çocukların bakım, gözetim, eğitim ve temsil hak ve yükümlülüklerinin bütünüdür. Boşanma davalarında velayet konusunda karar verilirken anne veya babanın isteklerinden ziyade; çocuğun bedensel, zihinsel, ahlaki ve duygusal gelişimi yegane kıstas kabul edilir.
Mahkemenin Değerlendirdiği Temel Kriterler
- Çocuğun Yaşı ve Anne Bakımına Muhtaçlığı: Bebeklik ve erken çocukluk döneminde (genellikle 0-3 yaş, çoğunlukla 0-7 yaş) çocuğun anne bakım ve şefkatine muhtaç olduğu kabul edilir; olağanüstü bir engel olmadıkça velayet anneye verilir.
- İdrak Çağındaki Çocuğun Görüşü: 8 yaş ve üzeri, özellikle 10-12 yaşındaki idrak çağındaki çocukların hangi ebeveynle yaşamak istedikleri mahkemece uzman (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) eşliğinde bizzat dinlenir.
- Kardeşlerin Ayrılmaması İlkesi: Yargıtay içtihatları gereğince kardeşlerin birbirlerinden ayrılmaması, aynı ortamda büyümeleri esastır.
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR): Aile Mahkemesi uzmanları her iki ebeveynin ev ortamını, yaşam şartlarını ve çocukla olan bağını yerinde inceleyerek rapor hazırlar.
Türkiye'de Ortak Velayet Mümkün mü?
Türkiye'nin taraf olduğu 11 Nolu Ek Protokol kapsamında Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarıyla, tarafların talep etmesi ve çocuğun menfaatine uygun bulunması halinde Türk hukukunda da ortak velayet kararı verilebilmektedir.